Dr. Marisa Weiss, M.D.

Stofnandi og leiðandi afl að baki breastcancer.org er læknirinn Marisa Weiss M.D., sem veitti góðfúslegt leyfi til að fræðsluefnið yrði þýtt á íslensku og staðfært. Hún er krabbameinslæknir sem hefur sérhæft sig í geislalækningum og brjóstakrabbameini og rekur eigin stofu í Fíladelfíufylki í Bandaríkjunum. Í júní 2007 fögnuðu samtökin breastcancer.org sjö ára starfsemi sinni. Á þeim árum sem liðið hafa frá stofnun hefur þeim sem heimsækja vefinn fjölgað jafnt og þétt og eru heimsóknirnar nú um átta milljónir á ári. Vefsetrið hefur unnið til fjölda verðlauna og viðurkenninga, nú síðast til platínuverðlauna sem besti vefur á heilbrigðissviði árið 2007 í Bandaríkjunum og til silfurverðlauna sem besta vefsetrið ("Best Overall Internet Site").

Á starfsævi sinni hefur Dr. Weiss helgað sig því starfi að á allan hugsanlegan hátt fræða og styrkja konur sem greinst hafa með brjóstakrabbamein.

Dr. Weiss hafa verið veittar margvíslegar viðurkenningar

• sem stofnanda og forseta breastcancer.org:

• Hún hefur verið í tengslahópi forstöðumanna við neytendur á vegum Krabbameinsstofnunar Bandaríkjanna frá því í apríl 2000.

• Árið 2005 var hún valin læknir ársins af Philadelphia Magazine og birt við hana viðtal um samband læknis og sjúklings.

• Hún er stofnandi og fyrrum forseti (1990 to 2000) Living Beyond Breast Cancer® (LBBC), fræðslu- og stuðningssamtaka sem starfa í þágu þeirra sem hafa greinst og farið í meðferð við brjóstakrabbameini. Samtökin eru rekin með styrkveitingum og er ekki ætlað að skila arði.

• Hún er höfundur vel þekktrar og viðurkenndrar bókar um líf eftir krabbameinsmeðferð: Living Beyond Breast Cancer (Random House, 1997 and 1998)

Dr. Weiss er tíður gestur í fjölmiðlum, bæði í blöðum, útvarpi og sjónvarpi, m.a. á:

• NBC Today þar sem hún var meðframleiðandi og gestur í sérstakri þáttaröð um brjóstakrabbamein samfleytt í sjö ár (1998-2004).

• Hún var sérstakur gestakennari á WebMD's þar sem fjallað var um brjóstakrabbamein (2001, 2002, 2003, 2004)

• Viðtöl við hana hafa m.a. birst í The New York Times, The Wall Street Journal og The Philadelphia Inquirer sem og í People, Ladies' Home Journal, Redbook, Self, Allure, og O.

Hér á eftir fara nánari upplýsingar á ensku um menntun og bakgrunn Dr. Weiss og samstarfsfólks hennar á breastcancer.org.

Upplýsingar á ensku um menntun og bakgrunn Dr. Weiss og samstarfsfólks hennar á breastcancer.org.

Viðtal við Dr. Marisa Weiss tekið í desember 2010:

Læknir sem berst fyrir brjóstamyndatökum sannaði gagnsemina á sjálfri sér

Eftir RONI CARYN RABIN:

Birt í New York Times 20. desember, 2010

Læknirinn Marisa Weiss bókaði tíma í brjóstamyndatöku í vor sem leið eins og hún gerir á hverju ári. Hún var nýorðin 51 árs og eftir að hafa farið árlega í brjóstamyndatöku í heilan áratug þóttist hún vita á hverju hún ætti von: þéttur brjóstvefurinn gerði það erfitt að lesa úr myndunum — eða með hennar eigin orðum „var eins og að leita að ísbirni í hríðarbyl,” — og sá sem læsi úr myndunum myndi trúlega biðja hana um að koma aftur til að fá fleiri myndir til að skoða.

Í þetta sinn varð þetta öðruvís því um leið og hún kom heim var hringt í hana af stofu læknisins.

Hún var spurð hvort hún gæti komið aftur, og hún segist muna að hún spurði: ,Núna strax?’ „Ég sagðist helst vilja komast hjá því og þá var sagt: ‘Ertu viss um það?’ og ég gerði mér grein fyrir að í þetta sinn væri eitthvað alvarlegra á ferðinni en venjulega.”

Dr. Weiss, sem komst brátt að því að hún var með ífarandi 1. stigs krabbamein í vinstra brjósti, er enginn venjulegur læknir. Hún er krabbameinslæknir og geislafræðingur með brjóstakrabbamein sem sérgrein. Hún stofnaði vinsæla heimasíðu sem hetir breastcancer.org, fyrir konur sem leita ítarlegra upplýsinga um sjúkdóminn. Sjálf lítur hún á sig sem konu í herferð gegn krabbameini. Hún tekur á móti sjúklingum þrjá daga vikunnar, en fjórum dögum ver hún í mikinn upplýsingavef sem hefur árlega laðað að sér milljónir gesta frá meira en 250 löndum. Hún semur nú sína þriðju bók um brjóstakrabbamein, bók sem er ætluð almennum lesendum.

Fyrir ári síðan, þegar stjórnskipuð nefnd gaf út nýjar leiðbeiningar þar sem slakað var á viðmiðum um hópleit að brjóstakrabbameini, var Dr. Weiss einn af hörðustu gagnrýnendunum. „Brjóstamyndatökur eru ekki hafnar yfir gagnrýni,” sagði hún þá, „en þær bjarga mannslífum.” Nú segir hún að einmitt brjóstamyndataka kunni að hafa bjargað lífi hennar.

Í annálum læknisfræðinnar er saga Marisu Weiss aðeins ein af mörgum; reynsla einstaklings af því tagi sem vísindamenn yppa öxlum yfir og líta á sem aukaatriði og ekkert sem gefur tilefni til að breyta um stefnu. Engu að síður undirstrikar sagan þá ósvöruðu og óþægilegu spurningu hve oft sé rétt að fara í hópleit og hvernig unnt sé að finna jafnvægið milli þess ávinnings sem það hefur í för með sér að greina krabbamein á fyrstu stigum þess og skaðans sem brjóstamyndatökur kunna að valda —  þar með taldar rangar niðurstöður um að krabbamein sé fyrir hendi en þær geta leitt til óþarfra sýnatöku og meðferðar umfram nauðsyn.

Með nýju leiðbeiningunum er gert ráð fyrir að hópleit hjá konum í venjulegri áhættu hefjist við 50 ára aldur í stað 40 ára aldurs, og að skimað sé annað hvort ár í stað árlega.

Hefði Dr. Weiss fylgt nýju leiðbeiningunum, kynni hún að hafa sleppt leitinni í vor og þar með gefið æxlinu tíma til að vaxa án þess að nokkur yrði þess var. Hefðu myndirnir sem teknar höfðu verið árlega frá því að hún varð fertug, ekki legið fyrir, hefðu læknar ekki getað borið nýjar myndir saman við þær eldri og áttað sig á lítilsháttar breytingu sem reyndist vera æxli. (Reyndar er það svo að áhættuþáttur hennar er yfir meðallagi þar sem brjóstvefurinn er þéttur og brjóstakrabbamein hefur fundist hjá nánum ættingja. En hún bætir við: „Flestar konur sem fá brjóstakrabbamein eiga sér enga sérstaka fjölskyldusögu um krabbamein — það er bara þjóðsaga.”)

Krabbameinsfélag Bandaríkjanna,American Cancer Society, heldur áfram að ráðleggja konum að fara reglulega í brjóstamyndatöku eftir að 40 ára aldri er náð, en engu að síður viðurkenna sérfræðingar félagsins takmarkanir skimunar (hópleitar að krabbameini).

„Flestir halda að brjóstamyndatökur geri miklu meira gagn en þær gera í raun og veru,” segir Dr. Otis Brawley, yfirlæknir félagsins. „Jafnvel þótt tínd séu til öll frjálslegustu rökin til stuðnings hópleitinni, er engu að síður þörf fyrir eitthvað betra.”

Dr. Brawley segir að þegar upp sé staðið, bjargi brjóstamyndatökur mannslífum, en tekur fram að með aðferðinni náist ekki að finna öll krabbamein og geislun sem er fylgifiskur hennar geti í rauninni ýtt undir sumar tegundir krabbameinsvaxtar. 

Þar að auki þurfi að kalla sumar konur inn hvað eftir annað til að fara í nákvæmari rannsóknir, myndgreiningar og sýnatökur sem að lokum kunna að útiloka krabbamein en geti verið bæði sársaukafullar og valdið miklum kvíða. Á brjóstamyndum finnist einnig æxli sem vaxa mjög hægt en líta út eins og hver önnur krabbameinsæxli, er geti leitt til þess að beitt er óþarflega harkalegum meðferðum.

Hin stjórnskipaða nefnd um leiðir til að fyrirbyggja krabbamein, (The United States Preventive Services Task Force) komst að þeirri niðurstöðu að þótt á heildina litið björguðu brjóstamyndatökur mannslífum — með því að lækka hlutfall dauðsfalla af völdum krabbameins um 15% — Þá færi gagnsemin hratt minnkandi þegar yngri konur ættu í hlut og það væru þær sem oftast yrðu fyrir skaðanum. Með því að fara í hópleit að krabbameini má koma í veg fyrir eitt dauðsfall af völdum krabbameins í hópi 1.339 kvenna á sextugsaldri (50-59 ára), eitt dauðsfall í hópi 377 kvenna á sjötugsaldrei (60-69 ára), en í aldurshópunum 40 til 50 ára þyrftu 1.904 konur að fara í skimun reglulega í tíu ár til að koma í veg fyrir eitt einasta dauðsfall.

Nefndin mælti einnig gegn sjálfskoðun brjósta og jafnvel brjóstaskoðun hjá heimilislæknum.

Meðmæli nefndarinnar fengu mikla umfjöllun í fjölmiðlum á sínum tíma, en litla athygli vakti þó þegar nefndin breytti umsögn sinni mánuði seinna. Nefndarmenn höfðu áhyggjur af því að umsögn þeirra hefðu misskilist og lögðu það á sig, sem er harla óvenjulegt, að gefa út á nýjan leik meðmæli sín með breyttu orðalagi þar sem orðið mæla „gegn” var tekið út þar sem rætt var um reglubundna leit með brjóstamyndatöku hjá konum á fimmtugsaldri (40-49 ára).

Eftir stóð, að mælt var með að ákvörðun um að byrja að fara í brjóstakrabbameinsleit annað hvort ár „ætti að vera einstaklingsbundin” og „taka mið af aðstæðum sjúklings, þar með talið mat hans á gagnsemi eða skaðsemi” eftir atvikum.

„Enginn virðist hafa lesið seinni málsgreinina  — enginn komst lengra en að orðunum ‘mælir gegn’ í sambandi við hópleitina hjá konum á aldrinum 40-49 ára,” sagði Dr. Bruce Ned Calonge, formaður nefndarinnar, í nýlegu viðtali. „Við sögðum aldrei ,Leitið ekki’. Markmið nefndarinnar var að ýta undir sameiginlega ákvörðun lækna og kvenna á þessm aldri.

 

Ýmislegt bendir til að heimilislæknar geri nú minna af því að vísa konum í brjóstamyndatökur en áður. Í nýlegri skýrslu frá miðstöðvum um sjúkdómavarnir vítt og breytt um landið (A recent report by the Centers for Disease Control and Prevention) segir að um þriðjungur brjóstakrabbameina sem greinst hafa, séu á síðari stigum og meðferð því erfiðari en þegar þau greinast snemma.  

Dr. Weiss er óhress með þessa þróun og segist óttast að róttækar breytingar á lifnaðarháttum kvenna geti leitt til þess að þær fái krabbamein yngri en verið hefur til þessa. Sem þætti í þessum breytingum nefnir hún að stúlkur verði fyrr kynþroska en áður, offita fari vaxandi svo og áfengisneysla, mengun umhverfis, langtímanotkun getnaðarvarnapillunnar, þær eignist börnin síðar á ævinni en tíðkast hefur og hafi þau skemur á brjósti.

Hennar eigin meðferð gekk vel. Hún þurfti hvorki að fara í geislameðferð né krabbameinslyfjameðferð vegna þess að meinið hafði ekki dreift sér. Hún byrjaði í móthormónameðferð og var innan skamms komin á fulla ferð í sínum daglegu störfum. 

Dr. Weiss býr í Wynnewood, Pennsylvania og hefur gert ýmsar breytingar á lifnaðarháttum sínum frá því að hún greindist. Nú síar hún kranavatnið, notar ekki plastílát eða –áhöld við matseldina, kaupir hormónalaust kjöt og lífrænt ræktaða ávexti. Hún léttist um rúm 7 kíló og fékk brennandi áhuga á Zumba-dansleikfimi. Hún borðar mikið af dökkgrænu grænmeti, drekkur sjaldnar vín og reynir alltaf að sjá til þess að hún fái nægan og góðan svefn.

„Ég segi sögu mína núna vegna þess að ég vil hvetja konur til að fara í brjóstamyndatöku,” segir hún. „Ég var heppin að meinið skyldi finnast svona snemma og vil nota þá reynslu mína sem dæmi um gildi þess að fá greiningu snemma. Staðreyndin er sú að hver einasta kona á þetta á hættu. Og hver einasta kona verður að gera allt sem í hennar valdi stendur til að verja sig.”

 

Síðast uppfært í mars 2011