Einkenni og greining

Hafir þú eða einhver sem þér er kær greinst með brjóstakrabbamein, er mikilvægt að skilja ákveðin grunnatriði: Hvað er brjóstakrabbamein og hvernig myndast það? Um það er fjallað á síðunum sem fara hér á eftir. Ekki er síður mikilvægt að finna leiðir til Að takast á við óttann við brjóstakrabbamein, hvort heldur það er ótti við að greinast, að meinið taki sig upp eða annað sem kann að trufla sálarró þína í sambandi við brjóstakrabbamein.

Örstutt um einkenni brjóstakrabbameins

Ekki er víst að einkenna verði vart í byrjun. Hnútur kann að vera of smár til að þreifast eða valda svo miklum breytingum að þú takir eftir því. Oft finnst hann þá fyrst að farið er í brjóstamyndatöku sem síðan leiðir af sér frekari rannsóknir. Í sumum tilfellum er það þó þannig að fyrstu merkin um brjóstakrabbamein er hnúður eða þykkildi í brjóstinu sem þú finnur við þreifingu eða læknir þinn og hefur ekki fundist áður. Líklegt er að hnútur sem er harður viðkomu og verkjalaus, með óreglulegum útlínum, sé krabbamein. Þó kemur fyrir að æxli er mjúkt, aumt viðkomu og með reglulegum útlínum. Því er mikilvægt að láta rannsaka allt sem þú verður vör við í brjóstinu og þú kannast ekki við. Helstu breytingar í brjósti sem geta bent til krabbameins eru þær að:

• Brjóstið bólgnar allt eða hluti þess.

• Erting í húðinni og dæld/ir.

• Verkur í brjóstinu.

• Verkur í geirvörtu eða geirvartan snýr inn á við.

• Roði, flögnun eða þétting geirvörtu eða brjósthúðar.

• Útferð úr geirvörtu önnur en brjóstamjólk.

• Hnúður í handarkrika (bólginn eitill eða eitlar).

Ofangreind einkenni geta verið merki um annað og meinlausara en krabbamein, t.d. sýkingu eða vökvablöðrur. Áríðandi er að láta lækni skoða allar breytingar án tafar.

*Við þetta mundi mig langa til að bæta af persónulegri reynslu að óeðlileg þreyta kann að vera fyrstu merki um krabbamein af einhverju tagi.

 

*Viðbótarupplýsingar og staðfærsla

Því fyrr sem brjóstakrabbamein finnst og greinist þeim mun meiri líkur eru á að sigrast á því. Konur sem láta sér annt um heilsu sínu ættu að þreifa brjóstin ekki sjaldnar en einu sinni í mánuði í leit að hnútum og öðru sem kann að virðast öðruvísi en venjulega

Brýnt er að láta ekki undir höfuð leggjast að koma reglulega í skoðun á Leitarstöð Krabbameinsfélags Íslands. Öllum konum 40-69 ára er boðið með bréfi upp á hópleit að brjóstakrabbameini á tveggja ára fresti og eldri konur eru einnig velkomnar þótt þær fái ekki bréf. Heimsóknir leitarstöðvarinnar úti um land eru auk þess kynntar með skjáauglýsingum í sjónvarpi.

Í hópleit eru teknar röntgenmyndir af báðum brjóstum sem röntgenlæknar lesa úr síðar, en þau eru ekki þreifuð nema þess sé óskað eða einkenni konu bendi til að þess sé þörf. Vertu fljót að bregðast við þegar þú færð bréf frá Krabbameinsfélaginu. Niðurstöður liggja yfirleitt fyrir innan viku.

Finnist eitthvað sem þarfnast nánari athugunar, er hringt í þig og þú færð tíma í viðbótarrannsókn á röntgendeild félagsins í Reykjavík eða á sjúkrahúsinu á Akureryri - FSA (í þessu tilviki sannast hið fornkveðna að engar fréttir eru góðar fréttir). Þá eru yfirleitt teknar fleiri myndir og brjóstið ómskoðað ef tilefni er til. Hugsanlega er einnig tekið fínnálarsýni. Í flestum tilvikum úr hópleit er þó unnt að eyða með öllu grun um brjóstakrabbamein með hinum aðferðunum, en hafir þú leitað rannsókna beint vegna einkenna frá brjósti þarf til öryggis oftar að beita fínnálarsýnistöku líka. Þessar rannsóknir eru yfirleitt gerðar allar í sömu komu. Þurfi hins vegar að stinga í óáþreifanlegar breytingar sem sjást ekki við ómskoðun eða sé álitið öruggara að beita grófnálarástungu, þarf oftast nýjan tíma.

Yfirleitt líður ekki á löngu þar til niðurstöður berast þótt það kunni að virka eins og heil eilífð. Óvissan er erfið. Þegar niðurstöður liggja fyrir og þær reynast “jákvæðar” (í sambandi við sjúkdóma þýðir “jákvætt” ævinlega að eitthvað óeðlilegt hefur fundist) er yfirleitt ekki beðið boðanna. Þú verður kölluð í viðtal, farið verður yfir stöðuna og þér í aðalatriðum gerð grein fyrir hvaða leið er heillavænlegt að fara að mati lækna. Þegar hér er komið sögu er áríðandi að þú fáir eins ítarlegar upplýsingar og kostur er, bæði um sjúkdóminn eins og hann kemur fyrir hjá þér og þá meðferð sem boðið er upp á.

Hugsanlega hefur þú ekki náð að átta þig til fulls og ert enn í losti yfir greiningunni þegar gripið er til úrræða sem þú verður ef til vill ekki sátt við af einhverjum ástæðum. Samráð við þig – sem þú átt fullan rétt á - kann að verða ónógt. Þú stendur höllum fæti við þessar nýju aðstæður en þarft samt að átta þig á stöðunni og hverjir möguleikar þínir eru miðað við heilsu, aldur o.fl.. Sumum konum hentar best að láta málið alfarið í hendur læknum og fylgja meðferð út í ystu æsar án þess að spyrja spurninga. Aðrar konur spyrja og þarfnast svara. Sértu í síðari hópnum og vilt fá meiri upplýsingar eða rifja upp einhver atriði sem hafa komið fram í samtölum við lækna þína geturðu fundið efni um einkenni og greiningu á eftirfarandi síðum:

• Að skilja eðli brjóstakrabbameins
  Hvernig brjóstakrabbamein myndast, hvernig því vindur fram, hvernig því er skipt í mismunandi stig og lítillega um áhættuþætti.

• Brjóstakrabbamein karla
  Áhættuþættir, greining og meðferð sjúkdómsins. Einnig er farið í gegnum dæmigerða meinafræðiskýrslu.

• Krabbameinsleit og rannsóknir
  Fjallað er um mikilvægi myndatöku og sýna sem tekin eru, þar á meðal röntgenmyndir af brjóstum, ómskoðun, stungusýni o.fl.

• Greiningin þín
  Einkenni brjóstakrabbameinsins sem þú hefur greinst með og hvernig þau kunna að hafa áhrif fyrirhugaða meðferð, þar á meðal stærð æxlis, stig, frumusérhæfing (gráðun), ástand eitla, hvort hormónaviðtakar og/eða vaxtaþáttaviðtakar eru fyrir hendi o.fl.

• Meinafræðiskýrslan þín
  Ýtarleg lýsing á því hvernig lesið er úr meinafræðiskýrslum og hvaða áhrif innihaldið kann að hafa á möguleika þína á meðferðarúrræðum. *Hér á landi þarf sjúklingurinn yfirleitt ekki að sjá sjálfur um að halda til haga niðurstöðum úr rannsóknum, myndum og öðru, en þannig er það ekki alls staðar. Sjúklingur sem kýs að fá aðgang að skýrslum á fullan rétt á því.

• DCIS – Ductal Carcinoma In Situ. 
  Oftast er skammstöfunin DCIS notuð og er hún mynduð af upphafsstöfum ensk-latneska heitisins Ductal Carcinoma In Situ sem merkir staðbundið krabbamein í mjólkurgangi. Þetta er algengasta tegund setmeins (ekki ífarandi); meinið er staðbundið (in situ) og finnst í mjólkurgangi (ductal). Þú getur kynnt þér betur hvað það felur í sér að greinast með DCIS með því að smella á undirstrikuðu línuna.

• LCIS – Staðbundið krabbamein í mjólkurkirtli
  Skammstöfunin LCIS er mynduð úr upphafsstöfum ensk-latneska heitisins Lobular Carcinoma In Situ sem orðrétt þýðir staðbundið krabbamein í mjólkurkirtli. Venjulega er litið á LCIS sem staðbundið forstig krabbameins. Kynntu þér hvaða áhrif þetta kann að hafa á heilsu þína með því að smella á undirstrikuðu línuna.

• IDC – Ífarandi krabbamein frá mjólkurgangi
  Þessi tegund krabbameins er sögð illkynja vegna þess að meinið getur dreift sér í nærliggjandi vefi og eitla. Um 80% allra tilfella brjóstakrabbameins eru af þessari tegund. Kynntu þér nánar hvað þetta þýðir með því að smella á undirstrikuðu línuna.

• ILC – Ífarandi krabbamein frá mjólkurkirtli - bleðilkrabbamein
  Þessi tegund krabbameins er einnig talin illkynja af því að hún getur dreift sér í nærliggjandi vefi og eitla. Af þessari tegund eru um það bil 10-15% af þeim tilfellum sem greinast. 

• Um krabbamein sem tekur sig upp og meinvörp 

  Fáðu að vita meira um möguleika þína og kosti í stöðunni, taki krabbamein sig upp á ný. 

• Bólgukrabbamein

  Bólgukrabbamein er sjaldgæf en hættuleg og ágeng tegund krabbameins.

 

*Málsgreinar merktar stjörnu eru innskot þýðanda og ábyrgðarmanns.

 

Næsta síða: Hvað er brjóstakrabbamein?

 

 Síðast uppfært í febrúar 2009

Til baka, Senda grein, Prenta greinina