Hin ýmsu stig brjóstakrabbameins

Stig krabbameins er ákvarðað út frá stærð æxlis, hvort meinið er ífarandi eða staðbundið, hvort það hefur sáð sér í eitla og hvort krabbamein hefur dreift sér út fyrir brjóstið. Tilgangurinn með því að flokka brjóstakrabbamein í mismunandi stig er er að koma skipulagi á mismunandi þætti og sum séreinkenni krabbameinsins. Þá er auðveldara að:

• Átta sig á batahorfum.

• Taka ákvörðun um meðferð því að rannsóknir á hinum ýmsu meðferðarleiðum sýna að þegar þú og læknir þinn takið ákvörðunina ræðst það að hluta af stigunarkerfinu.

• Finna almenna aðferð til að lýsa umfangi brjóstakrabbameins þannig að hægt sé að bera saman og skilja árangur af mismunandi krabbameinsmeðferðum víðs vegar um heiminn.
  

Stækka mynd

Stærð meina: Þrír hringir 1 cm, 3cm og 5cm að stærð. Mynd af AA rafhlöðu til viðmiðunar.

Stig 0

Þessu stigi er lýst sem afmörkuðu setmeini sem ekki getur dreift sér (ekki ífarandi/góðkynja) meini. Engin merki eru um að krabbameinsfrumur hafi borist úr þeim hluta brjóstsins þar sem þær eiga upptök sín eða hafi farið inn í aðliggjandi eðlilegan vef. LCIS og DCIS eru dæmi um krabbamein á 0-stigi.

Stig I

Þetta stig er algengast og lýsir ífarandi brjóstakrabbameini (krabbameinsfrumur eru á leið í gegnum eða hafa borist inn í aðliggjandi heilbrigðan vef).

• Meinið mælist allt að tveimur sentimetrum að stærð OG

• Það hefur ekki sáð sér í eitla.

Stig II

Þessu stigi er skipt í flokkana IIA og IIB.

Á stigi IIA telst ífarandi brjóstakrabbamein þar sem:

• Ekkert æxli finnst í brjóstinu en krabbameinsfrumur finnast í eitlum í holhönd.

• Æxlið er 2 sentímetrar eða minna að stærð og hefur sáð sér í holhandareitla.

• Æxlið er stærra en 2 sentímetrar en minna en 5 sentímetrar og hefur ekki sáð sér í holhandaraeitla.

Á stigi IIB telst ífarandi brjóstakrabbamein þar sem:

• Æxlið er stærra en 2 en minna en 5 sentímetrar og hefur sáð sér í holhandareitla.

• Æxlið er stærra en 5 sentímetrar en hefur ekki sáð sér í holhandareitla.
  

Stig III

Þessu stigi er skipt í þrjá undirflokka, IIIA, IIIB og IIIC.

Á stigi IIIA telst ífarandi brjóstakrabbamein þar sem eitthvað af þessu á við:

• Ekkert æxli finnst í brjóstinu. Krabbamein finnst í holhandareitlum sem hafa klasað sig saman eða eru fastir hver við annan eða aðliggjandi vef eða krabbamein hefur sáð sér í eitla nærri bringubeini.

• Æxlið er 5 sentímetrar eða minna og krabbameinsfrumur hafa sáð sér í holhandareitla sem hafa klasað sig saman eða eru fastir hver við annan eða aðliggjandi vef.

• Æxlið er stærra en 5 sentímetrar og hefur sáð sér í eitla í holhönd sem hafa klasað sig saman eða eru fastir hver við annan eða aðliggjandi vef.

Á stigi IIIB telst ífarandi brjóstakrabbamein þar sem:

• Æxlið er af hvaða stærð sem er en meinið hefur sáð sér í bringu og/eða hörund brjóstsins.

• Meinið kann að hafa sáð sér í holhandareitla sem hafa klasað sig saman eða eru fastir hver við annan eða aðliggjandi vef eða meinið hefur dreift sér til eitla nærri bringubeini.

• Um er að ræða bólgukrabbamein sem yfirleitt telst að minnsta kosti á stigi IIIB.

Á stigi IIIC telst ífarandi brjóstakrabbamein þar sem:

• Engin merki eru um æxli í brjóstinu eða, sé æxli  fyrir hendi, þá getur það verið af hvaða stærð sem vera kann en hefur dreift sér í bringubein og/eða hörund á brjósti OG

• krabbamein hefur sáð sér í eitla yfir eða undir viðbeini, OG

• krabbamein kann að hafa sáð sér í holhandareitla eða eitla nærri bringubeini.

 

Stig IV

Á stigi IV telst ífarandi brjóstakrabbamein þar sem:

• Krabbamein hefur sáð sér í önnur líffæri - yfirleitt í lungu, lifur, bein eða heila. 
  

Að krabbamein sé „meinvarp við greiningu” þýðir að brjóstakrabbamein hefur verið til staðar í brjóstinu og náð að dreifa sér þaðan í aðliggjandi eitla eða vefi þótt það hafi ekki fundist fyrr og þetta sé fyrsta sjúkdómsgreining. Krabbameinið byrjaði í brjóstinu en uppgötvaðist ekki á meðan það var aðeins þar. Dreift krabbamein/fjarmeinvörp eru krabbamein á IV. stigi.

Aðrar flokkanir:

Talað er um „fyrstu stig”, „byrjunarstig”, „síðari stig” eða „fjarmeinvörp" brjóstakrabbameins. Þessi orð eru ekki mjög nákvæm læknisfræðilega (og læknar kunna að nota þau á mismunandi hátt). Lýsingin sem hér fer á eftir gefur þó hugmynd um hvernig þau eru yfirleitt notuð í opinberu eða fræðilegu samhengi:

Fyrstu stig:

• Stig 0

• Stig I

• Stig II

• Sumt á stigi III

Síðari stig eða langt gengið:

• Annað á stigi III.

• Stig IV
  

Læknar nota stigakerfið til að ákvarða hve langt krabbamein er gengið. Algengasta kerfið er s.k. TNM stigunarkerfi. Krabbameini er oft lýst út frá þremur megineinkennum:

 

• Stærð æxlis (æxli =T).

• Hvort eitlar eru hreinir eða krabbamein hefur sáð sér í eitla (eitill = N).

• Hvort meinið hefur sáð sér til líffæra (fjarmeinvörp = M).

Með T (stærð) er frumæxlinu lýst:

• TX (T=TUMOR), ekki hægt að mæla eða finna æxli.

• T0, engin merki um frumæxli.

• Tis, þýðir að meinið er staðbundið (is=in situ) og hefur ekki sáð sér í nærliggjandi brjóstvef. 

• Tölur frá T1 upp í T4 lýsa stærð og/eða hversu langt meinið hefur vaxið inn í brjóstavefinn. Því hærri sem T-talan er, þeim mun stærra er æxlið og/eða því lengra kann það að hafa vaxið inn í brjóstavef.

Þegar ástandi eitla er lýst er það gert þannig:

• NX þýðir að ekki er unnt að finna aðliggjandi eitla í holhönd.

• N0 þýðir að krabbamein hefur ekki borist í aðlæga eitla.

• Tölur frá N1 upp í N3 lýsa stærð, staðsetningu og/eða þeim fjölda eitla sem krabbamein hefur sáð sér í. Því hærri sem N-talan er, í þeim mun fleiri eitlum finnst krabbamein.

Þegar lýst er hvort mein hefur dreift sér eða ekki í aðra hluta líkamans er það gert þannig (M=METASTASIS)

• MX þýðir að ekki er hægt að finna eða mæla meinvörp.

• M0 þýðir að engin fjarmeinvörp eru til staðar.

• M1 þýðir að fjarmeinvörp eru til staðar.

Þegar meinafræðingurinn veit hver einkenni þín eru með tilliti til T, N og M og þeim er raðað saman, fæst lýsing á meininu eins og það lítur út.

Úr lýsingu sem segir að krabbameinið sé T1, N0, M0 yrði þá lesið svona:

• Æxlið er minna en tveir sentímetrar að þvermáli (T1),

• Ekki finnast eitlar sem krabbamein hefur sáð sér í (N0),

• Krabbamein hefur ekki sáð sér í fjarlæga hluta líkamans (M0).

Svona krabbamein yrði flokkað sem krabbamein á stigi I.

Næsta síða: Spurningar handa lækninum

Síðast uppfært í apríl 2009

Til baka, Senda grein, Prenta greinina