Litningafjöldi, HER2-gildi og æxlisvísar
Litningafjöldi, HER2-gildi og æxlisvísar
Hafa krabbameinsfrumur eðlilegan fjölda litninga?
Litningar (krómósóm) eru þráðlaga líffæri í frumukjarnanum. Þeir koma í ljós við frumuskiptingu og bera í sér erfðavísana/genin). Læknar nota s.k. litnun til að mæla fjölda litninga í krabbameinsfrumum til þess að ákvarða hversu hratt æxlið vex.
-
Tvílitninga krabbameinsfrumur hafa eðlilegan fjölda litninga.
-
Ójafnlitninga krabbameinsfrumur hafa fleiri litninga en eðlilegt er af því að þær vaxa hraðar en eðlilegar fumur og þurfa á aukalegu erfðaefni að halda handa nýju frumunum sem þær eru að búa til.
-
Betur gengur að ráða við tvílitninga krabbameinsfrumur en þær sem eru ójafnlitninga. Litningafjöldinn er hins vegar aðeins einn af mörgum þáttum sem einkenna hvert krabbamein. Þetta atriði eitt og sér hefur ekki mikið að segja um heildarútkomuna.
Er krabbameinið afleiðing af ofvirkni æxlisvísa?
Læknarnir munu vilja láta mæla það magn prótína sem brjóstakrabbameinsfrumurnar framleiða. Þeir leita þá að merkjum um ofvirkni æxlsvísa. Æxlisvísar eru upplýsingarkjarni innan í frumum líkamans sem undir venjulegum kringumstæðum hafa það hlutverk að verja líkamann krabbameini með því að hafa stjórn á frumuvexti.
Ofvirkni æxlisvísa á sér stað þegar æxlisvísir (eins og sá sem kallast HER2/neu) hættir að starfa rétt og verður „ofvirkur” ( þ.e. fer að æpa í stað þess að tala, svo notuð sé einföld mynd) og gerir það með því að búa til meira af eðlilegum eða óeðlilegum prótínum og viðtökum en eðlilegt er. Það getur framkallað krabbamein. Krabbamein sem er afleiðing ofvirkra æxlisvísa eins og HER2/neu hefur tilhneigingu til að vera ágengara og líklegra til að stinga aftur upp kollinum en aðrar tegundir krabbameins. Aðrar meðferðarleiðir kunna sömuleiðis að virka á það en á aðrar tegundir brjóstakrabbameins.
Vitað er um ýmsar tegundir afbrigðilegra æxlisvísa sem geta valdið brjóstakrabbameini, þar á meðal eru HER2/neu, EGFR og p53 (sem getur verið arfgengur).
Að vita að krabbamein kunni að stafa af ofvirkum æxlisvísi getur hjálpað lækni þínum til að velja áhrifaríkari meðferð fyrir þig en ella. Finnist til dæmis hjá þér umframmagn HER2/neu prótíns eða viðtaka er hugsanlegt:
-
Að reikna megi með góðum árangri af notkun trastuzumab (Herceptin®), sérhæfðu lyfi sem notað er til að meðhöndla HER2/neu prótín í s.k. marksækinni meðferð.
-
Að CMF lyfjameðferð og Tamoxifen® skili litlum árangri.
-
Gera þurfi ráð fyrir stærri skammti af CAF lyfjameðferð til þess að ná sem bestum árangri.
*Á krabbameinsdeild LSH er orðið alvanalegt að kanna hvort æxlisvísar eru ofvirkir, en víða er það ekki hluti af venjulegum rannsóknum. Margar nýlegar rannsóknir benda til þess að upplýsingar sem fást með þessu móti geti reynst afar mikilsverðar.
Meira um:
*Málsgrein merkt stjörnu er innskot þýðanda og ábyrgðarmanns.
Næsta síða: Er meinið staðbundið eða ífarandi?
Síðast uppfært í júlí 2008